Op 24 december presenteert het Wereldpodium in samenwerking met het Huis van de Wereld een sfeervolle kerstavond vol bijzondere ontmoetingen. Kom naar Wintervuur en luister naar de persoonlijke, spannende en indrukwekkende verhalen van migranten uit China, Kongo, Iran, Somalië of Marokko. Warm je aan het vuur, dans mee, zing mee en ontmoet.

Wintervuur is een warme kerstavond. Tussen oplaaiende vuurkorven en wereldmuziek treffen migranten, vluchtelingen en oorspronkelijke Tilburgers elkaar in de zalen en kamers van Theater De NWE Vorst in Tilburg. Ze luisteren naar indringende verhalen van migranten en vluchtelingen. Zo vertelt vluchteling Homayoon Hakimi (Iran) hoe hij als jongen ’s nachts de grens over sloop omdat hij zijn leven niet zeker was in het land van Ayatollah Khomeini. Othman Aanannaz (Marokko), ook bekend als rapper ‘Oowtje Ananas’, schetst zijn harde leven op de Nederlandse straten en in de gevangenis, en hoe hij die periode achter zich liet. En de Chinese vluchtelinge Mona Zhimin Tang vertelt hoe ze ook in Nederland nog dwars wordt gezeten door Chinese hackers bij haar strijd voor een vrijer China.

Wintervuur is een evenement van het Wereldpodium en het Huis van de Wereld. Het is een avond voor gelovigen en ongelovigen, voor binnen- en buitenlanders, voor ouders en kinderen (vanaf circa 11 jaar). Vorig jaar was wintervuur met 300 bezoekers uitverkocht.

In de tuin van de NWE Vorst is er muziek rondom een knapperend vuur. Er is erwtensoep, er zijn exotische hapjes en de voeten mogen van de vloer: Cynthia van Soest uit Ghana geeft workshops Afrikaanse dans. Bezoekers kunnen spelletjes spelen uit alle hoeken van de wereld, zoals het Oosterse Mahjong en het Afrikaanse Mancala. En er is een indrukwekkende toneelvoorstelling ‘As I left my fathers house’ van de Liberiaans-Nederlandse theatermaker Bright Richards. Aan dialoogtafels en via speed-ontmoetingen maken bezoekers kennis met elkaar.

Speciale gaste dit jaar is schrijfster en actrice Yasmine Allas. Haar meest recente roman Een nagelaten verhaal gaat over een jonge vrouw die voor het eerst terugkeert naar haar geboorteland (Somalië). Het is een emotioneel weerzien. Haar land is verwoest en daarmee haar verleden uitgewist. Maar hoe pijnlijk ook, Allas weet er mooi over te vertellen.

Nieuwsgierig? Klik hier voor het volledige programma-overzicht. Reserveren van de toegangskaart(en) wordt sterk aangeraden. Ga naar www.wereldpodium.nu en reserveer plaatsen voor uw favoriete programma-onderdelen.

| Wintervuur | Kerstavond 24 december 2011 | Theater de Nwe Vorst, Willem II straat, 49 in Tilburg | 19.30 – 23.00 uur | Entree 5 euro (inclusief koffie, thee en erwtensoep | Betaal 5 euro extra entree en geniet in de pauze van drie exotische hapjes | meer informatie op www.wereldpodium.nu |

Wintervuur is een co-productie van het Wereldpodium en het Huis van de Wereld. Wintervuur wordt financieel mogelijk gemaakt door het Huis van de Wereld, NCDO, Gemeente Tilburg en de Tilburgse Koerier.

De lokale omroep LOTT maakte een reportage over de Dag van de Spoorzone:

En dan zijn er nog diverse foto’s:

Debat over de Spoorzone als kennishotspot

Ton Wagemakers over de plannen voor de Stadscampus

Wethouder Erik de Ridder in het debat over de economische kracht van de Spoorzone

Presentator en debatleider Rob Trip

Wethouder Marieke Moorman verricht openingshandelingen

Debat over inpassing Spoorzone in wijk Theresia (door BST)

Drukte rond de maquette

Het publiek discussieerde volop mee!

Drie raadsleden buigen zich over een 'groene Spoorzone'

Breng het 'land' in de 'stad': de streekmarkt

De Dag van de Spoorzone trok ruim 3000 nieuwsgierige Tilburgers

Maar de Dag van het Afval begon met de enorme berg die wij elk jaar weggooien. Volgens André Habets van Wecycle, recyclaar van elektronisch afval, gooien we met zijn allen zo’n 300 miljoen kilo elektronische apparatuur per jaar weg. Ongeveer 120 miljoen kilo wordt opgehaald. Wecycle krijgt e-waste van gemeenten, retailers en scholen en zorgt dat het voor 97% verantwoord wordt hergebruikt.

Het hergebruik van afval gaat steeds beter. Dat zegt Joris van de Meulen van Nedvang, het bedrijf dat namens producenten verantwoordelijk is voor het hergebruik van afval. Bij het grote publiek is Nedvang beter bekend van de Plastic Heroes. De inzameling van plastic stijgt en Van de Meulen laat wat ermee gebeurt: pet-flesjes worden plastic bakjes, t-shirts en fleece dekentjes.

Afval is grondstof. Maar miljoenen kilo’s afval belanden niet in de recycle-stroom. Elke maand komen in Ghana 500 containers aan met elektronisch afval uit Europa, zegt Mike Anane, milieujournalist uit Ghana. Het zijn computers en beeldschermen, verscheept als hulpgoederen, waarvan 80% niet meer werkt. Die kapotte apparaten belanden op stortplaatsen, waar kinderen het verbranden, op zoek naar restjes koper en ander metaal. De gevolgen zijn afschuwelijk. Kinderen werken 12 uur per dag in de schadelijke dampen, met hoofdpijn, loodvergiftiging en ademhalingsklachten tot gevolg. “De schamele dollar die ze verdienen, gaan op aan medicijnen”, zegt Anane. “Veel kinderen gaan dood aan kanker voor ze de volwassen leeftijd bereiken.”

Jacqueline Cramer en Frans Föllings (Attero) in gesprek met Michel Jehae

Volgens Anane zit een enorme lek in het recycle-systeem. Dat leidt tot verontwaardiging bij het publiek: hoe is mogelijk, vragen bezoekers, dat Nederland zoveel afgedankte apparatuur uit onze havens glipt? De sprekers kennen het probleem. Het is echter al minder erg dan vroeger, betoogt oud-milieuminister Jacqueline Cramer. Als minister zorgde zij dat gemeenten betaald kregen voor het inzamelen van e-waste, waardoor er nu minder afval in handen komt van louche handelaren.

Vooralsnog kunnen louche handelaren echter nog te gemakkelijk een dikke boterham verdienen. Dag zegt Emile Lindemulder, environmental crime officer bij Interpol. Het het opsporen van milieucriminaliteit nog veel te weinig prioriteit, zegt Lindemulder: “Wij zien de slachtoffers niet, er liggen hier geen lijken op straat. Bovendien zijn de straffen laag”. Dus gaat de Italiaanse maffia door met het illegaal afzinken van schepen, en vullen handelaren containers met computers naar Ghana of Nigeria. Interpol weet af en toe met succes een lading tegen te houden, maar nog niet vaak genoeg.

Mike Anane vertelt Ralf Bodelier over situatie in Ghana

De inzameling van afval moet beter, milieucriminaliteit moet stoppen. De vraag is wie daarvoor verantwoordelijkheid draagt. Volgens Frans Föllings van afvalverwerker Aterro moeten gemeenten meer doen om de burgers aan te zetten tot betere afvalscheiding. “Driekwart van wat er in een container zit, hoort daar niet. Nog altijd zit die container voor een groot deel vol met gft-afval, glas, papier en kunststof.” Aterro haalt dat er alsnog uit tijdens een proces van nascheiding. Jacqueline Cramer vindt dat gemeenten het de burgers vooral gemakkelijker moet maken. “Stadsbewoners op driehoog achter hebben geen plaats om drie afvalbakken in huis te zetten. Zorg voor veel voorzieningen in de wijk. En zorg dat mensen er iets voor terugkrijgen.”

De meest prangende vraag blijft over voor het slotdebat: hoe pak je afvalcriminaliteit aan? Zou het helpen wanneer het in Ghana winst kan maken met recyclen? Ja, zegt Emile Lindemulder van Interpol: “Zorg dat mensen in Ghana er iets aan verdienen. Het milieuprobleem gaat hand in hand met het armoedeprobleem.” Nee, zegt André Habets van Wecycle echter: “Recyclen kost geld. Ghana kán daar niets aan verdienen. Afval moet hier blijven en hier worden verwerkt.”

Zou het, ten slotte, helpen wanneer onze kliko’s 80% kleiner worden? Dat vindt niemand een goed idee. Het leidt alleen maar tot afvaltoerisme en lange files bij de Milieustraat. Slim ontwerpen, waterdicht inzamelen en hergebruiken blijft de route naar een afvalarme wereld.

Toen ik onlangs na twintig jaar mijn kelder eens echt goed ging opruimen, wilde ik dat zo milieuvriendelijk mogelijk doen. Waar moest ik beginnen? Eerst heb ik de kringloopwinkel gebeld om alle nog bruikbare spullen mee te nemen. Daarna was de grootste afvalstroom het hout. Ik belde met mijn afvalinzamelaar en vroeg wat zij met gescheiden ingezameld hout deden. „Dat verbranden we”, was het antwoord. Waarom maakt u er geen spaanplaat van, vroeg ik. „Dan moet u een houtrecycler zoeken via internet”, was het antwoord. Dank u, dacht ik en hing op. Ik zocht een houtrecycler, legde het verhaal uit en wilde een container bestellen. Maar weer mis. Ik woonde te ver weg. Een derde telefoontje naar een houtrecycler – dichterbij mijn woonplaats – was wel succesvol. Maar mijn verbazing steeg opnieuw toen ik vroeg: waar wordt mijn hout verwerkt tot spaanplaat? „In Duitsland, mevrouw”, luidde het antwoord. Waarom niet in Nederland, vroeg ik. „Omdat we onvoldoende aanbod krijgen, hebben we weinig verwerkingscapaciteit”, was het antwoord. Vreemd, dacht ik. De man vervolgde: „Maar als u erop aandringt, brengen we het naar een plek in Nederland waar we het wel kunnen verwerken tot spaanplaat”. Ik haalde opgelucht adem. Dit probleem was opgelost. De volgende stap in mijn ‘kelderproject’ waren oude tapijten. Die worden keurig door de gemeente opgehaald, maar van recycling is nog geen sprake. Ook die gaan in de verbrandingsoven. Vervolgens heb ik alles wat metaal was bij elkaar gezocht. Best een aanzienlijke hoeveelheid oude buizen, metalen stoelpoten en elektriciteitsdraden. Ik belde, ook weer via internet, rond naar een metaalhandelaar. “Geen probleem om het bij u te komen ophalen mevrouw”, was het antwoord. “Het levert namelijk aardig wat geld op.” Nu begon mijn kelder toch aardig leeg te raken. Gelukkig was mijn buurman bereid om samen met mij alle oude verfblikken en ander klein chemisch afval weg te brengen naar het gemeentelijk depot. Omdat ik geen auto heb, zou ik dat anders allemaal op de fiets vervoerd moeten hebben. Helemaal leeg is de kelder nog niet. Maar ik heb er wel een flink gat in geslagen.

Cradle-to-cradle
Mijn kelderproject was een behoorlijke inspanning, maar tegelijkertijd erg leerzaam. Waarom bestaat er nog geen dienst of bedrijf dat mijn kelder wil leeghalen en de opbrengst ervan zelf houdt? Dat zou toch lucratief moeten zijn, het is goed voor het milieu en tegelijkertijd een uitkomst voor de burger.
Ook realiseerde ik me dat we als consument nog heel wat producten weggooien die niet gerecycled worden. We brengen trouw ons glas naar de glasbak, laten het papier ophalen, leveren de batterijen en ander klein chemisch afval in en bellen de gemeente om tv’s, ijskasten en ander bruin- of witgoed te komen ophalen voor recycling. En sinds kort werken consumenten ook mee aan plastic recycling. Maar mijn oude tapijten worden gewoon verbrand in de afvalcentrale. Hoe goed ik ook mijn best deed om deze gescheiden bij de gemeente aan te leveren.
De oplossing is om consumentenproducten zo te ontwerpen dat ze na gebruik weer grondstof worden voor nieuwe producten. Dit principe wordt cradle-to-cradle (van wieg tot wieg) genoemd. Hiermee wordt verspilling van grondstoffen tegengegaan en de kringloopeconomie in praktijk gebracht. Voor deze manier van denken bestond bij veel producenten tot voor kort geen aandacht. Het leek economisch ook niet interessant. Maar dat begint gelukkig te veranderen. Een voorbeeld is het tapijtbedrijf Desso in Waalwijk. Dat produceert nu een cradle-to-cradle-tapijt dat na gebruik gerecycled kan worden. Om deze dienst te kunnen aanbieden, moest Desso een nieuw soort tapijt ontwerpen, dat aan alle eisen van recycling voldoet. Door de consument te garanderen dat het bedrijf het tapijt weer ophaalt na gebruik en recyclet, ontstaat een sterkere klantenbinding. Er zijn meer voorbeelden van nieuwe cradle-to-cradle-producten. Het bedrijf Dutch Spirit maakt kleding van gerecycled materiaal, zoals PET flessen en gerecyclede jeans. Duurder hoeven die producten niet te zijn.
We maken in Nederland vorderingen op weg naar een kringloopeconomie. Maar er moet nog veel gebeuren. Te veel van ons grof huishoudelijk afval belandt in verbrandingsovens. We kunnen meer afval gescheiden inzamelen en als grondstof voor nieuwe producten gebruiken. Maar daarvoor moeten producenten nog hard werken aan juiste ontwerpen en moeten ondernemers het gat in de markt van afval ophalen aan huis nog ontdekken. Pas dan wordt de leuze ‘afval bestaat niet’ werkelijkheid.

Jacqueline Cramer

Jacqueline Cramer is directeur van het Utrecht Centrum voor Aarde en Duurzaamheid en spreker op de Dag van het Afval. Dit opinieartikel verscheen in het Brabants Dagblad van woensdag 11 mei.

De afgelopen 15 jaar heeft er een hevige strijd gewoed in het oosten van de Democratische Republiek Congo, waarbij naar schatting al meer dan vijf miljoen slachtoffers zijn gevallen. Daarnaast zijn er tienduizenden, zo niet honderduizenden vrouwen verkracht door rebellengroepen, die het geweld tegen vrouwen gebruiken als wapen om angst bij de lokale bevolking in te boezemen. Niet veel mensen weten dat er een link bestaat tussen deze verschikkingen in het midden van Afrika, en de mobiele telefoons waar wij dagelijks gebruik van maken.

De verschillende rebellengroepen, en ook het nationale leger van Congo, strijden vooral om controle over de waardevolle grondstoffen die in de regio voorkomen. Partijen gebruiken de opbrengsten van de mijnbouw om wapens mee te kopen. De grondstoffenhandel is een belangrijk financieel motief om vooral door te blijven gaan met de strijd. De grondstoffen – tin, tantalum, tungsten en goud -  worden voornamelijk gebruikt in mobiele telefoons en andere consumentenelektronica.

De vraag naar deze grondstoffen is dus direct gelinkt aan onze vraag naar de nieuwste elektronische gadgets. Naar schatting worden er elke minuut zo’n 6.000 mobiele telefoons verkocht, en de kans bestaat dat in elk van die telefoons een stukje Congo is verwerkt. Dat werpt de vraag op welke verantwoordelijkheid wij als consumenten van deze elektronica hebben, als het gaat om het vinden van een oplossing voor de oorlog in Congo. Wat kunnen wij doen?

Ten eerste zouden wij onze elektronica langer kunnen gebruiken, en het niet elk jaar door het nieuwste model vervangen. Dit kan bijvoorbeeld ook door kapotte modellen te laten repareren, in plaats van weg te gooien. Ten tweede zouden we ervoor kunnen zorgen dat onze oude mobiel gerecycled wordt, bijvoorbeeld door het terug te brengen naar de winkel als we een nieuwe kopen. Allebei deze maatregelen verminderen de vraag naar nieuwe modellen, en dus ook de druk om maar te blijven mijnen in regio’s zoals Oost-Congo.

Ten derde kunnen wij als consument de elektronicabedrijven oproepen om producten te ontwikkelen die niet zijn gelinkt aan oorlog en uitbuiting. “Fair trade mobieltjes” dus.  Consumenten moeten op het juiste moment de juiste vragen stellen aan verkopers van mobiele telefoons. Daarmee laten ze zien dat zij dit een belangrijke overweging vinden in hun koopgedrag. Ook wanneer de verkoper geen bevredigend antwoord heeft,  geeft zo’n vraag een duidelijk signaal af. Hoe meer vragen de grote elektronicamerken krijgen, hoe groter hun bereidheid zal zijn om zo’n fair trade product te ontwikkelen.

Dat bedrijven gevoelig zijn voor druk van consumenten, bleek afgelopen maand tijdens een debat waar KPN ook aanwezig was. KPN deed de toezegging dat zij “faire telefoons” zal aanschaffen, zodra 100.000 consumenten er om vragen. Daarop werd prompt een twitteractie ontketend, die massaal gehoor vond onder het publiek. Zo’n actie verdient navolging. Het is een begin, maar het is dé manier om als consument een bijdrage te leveren aan vrede in Congo.

Tim Steinweg

Voor meer informatie over eerlijke elektronica, zie www.makeitfair.org.

Ralf Bodelier

Ralf Bodelier is hoofdredacteur van het Wereldpodium. Op donderdag 7 april organiseerde het Wereldpodium ‘De Twitter-revolutie. Hoe internet de wereld verandert’. Sprekers waren voormalig directeur van Fontys Hogeschool voor de Journalistiek Wiel Schmetz, Caroline Figueres, directeur van het ‘International Institute for Communication and Development’ en de Iraanse journalist Kiaa Parsa Aalipur van het door Iran verboden radiostation Zamaneh. Optredens werden verzorgd door de kunstenaars Tom America en Helena Klakocar.

Kees van den Broek

Kees van den Broek is directeur van het Liliane Fonds. Op 24 maart organiseerden het Liliane Fonds en het Wereldpodium in het Provinciehuis in Den Bosch een bijeenkomst over de positie van mensen met een handicap in ontwikkelingslanden. Op 29 maart organiseert de Coalitie voor Inclusie een manifestatie in de Jaarbeurs in Utrecht over de ratificatie van het VN Verdrag voor mensen met een handicap. Zie www.vnverdragwaarmaken.nl.

Nu is er goed nieuws: ondernemers willen een deel van dat geld best uitgeven aan maatschappelijke doelen. Bovenal willen ze zich ook persoonlijk inzetten: als bestuurder, als coach of als vrijwilliger. Een recent onderzoek van ING en De Zaak constateert dat vier op de vijf ondernemers zich eerder zien als Robin Hood dan als Dagobert Duck. Vier op de vijf willen iets teruggeven aan de samenleving waar ze zoveel aan te danken hebben. En, belangrijker nog: vier op de vijf vinden het ‘leuk’ om maatschappelijke organisaties te steunen. Of dit ‘teruggeven’ hun bedrijf ten goede komt, doet er minder toe, zo zeggen de ondernemers. Zeker, meer gemotiveerde medewerkers en een beter imago voor de onderneming, dat is mooi meegenomen. Maar voorop staat het niet. Voor ondernemers is het belangrijkste dat zij zich thuis voelen bij een maatschappelijke organisatie, en dat ze zich met de doelstellingen kunnen identificeren.

Het liefst helpen ondernemers door hun eigen kennis en ervaring met anderen te delen. Maar ook het doneren aan projecten scoort nog steeds hoog. Alleen het sponsoren van verenigingen laat na: sportclubs en zangkoren zullen helaas iets anders moeten bedenken.

Nu zou een ondernemer geen ondernemer zijn, wanneer hij niet zou willen weten wat er met zijn geld en inzet gebeurt. Bovendien zijn ondernemers gewend om met hun geld weer nieuw geld te maken. En die mentaliteit nemen ze mee in hun steun aan een milieuclub, een kunstenaarscollectief of ontwikkelingsorganisatie.

Dat is voor deze organisaties even wennen. Ook overheden wilden weten wat er met hun subsidies gebeurde, maar een ondernemer wil meer. Hij ziet zijn betrokkenheid als een investering die rendement moet opleveren. Dat hoeft geen financieel rendement te zijn, maar wel maatschappelijk rendement. Een toneelvereniging of ontwikkelingsorganisatie mag er niet zijn omwille van zijn goede intenties, maar om werkelijk verschil te maken. De uren en euro’s die ze aan het toneelproject fourneren, moeten leiden tot een professionele voorstelling, uitverkochte zalen en positieve recensies. De investering in een milieuproject mag niet stranden in bureaucratisch overleg, maar moet leiden tot een goed georganiseerd wandelgebied. Het geld voor een ontwikkelingsorganisatie moet niet wegvloeien in overhead, maar in het vestigen van nieuwe bedrijvigheid in Manilla of de bouw van een nieuwe wijk in Burkina Faso.

Gemakkelijk zal het voor maatschappelijke organisaties niet worden, maar heilzaam is het wel. Gewend aan easy money en de relatief grote vrijheid om naar eigen inzicht te handelen, voelen ook zij nu de tucht van het bedrijfsleven. Organisaties die in deze tijd willen overleven, en, beter nog, die willen floreren, zullen zich flink moeten aanpassen. Weg met de eindeloze vergaderingen, de boekhouding in een schoenendoos en de hooggestemde idealen. Op naar een cursus marketing, een fatsoenlijke boekhouding en tastbare en haalbare doelstellingen. Niet iedereen zal deze slag kunnen of willen maken. Hen rest niets anders dan wachten tot de overheidspotten weer gaan stromen, of in schoonheid te sterven.

Mirjam Vossen

Mirjam Vossen is journalist, ontwikkelingsgeograaf en redacteur van het Wereldpodium in Tilburg. Op 3 maart hield het Wereldpodium een avond over de betrokkenheid van ondernemers bij maatschappelijke organisaties.

Toen ik na het in ontvangst nemen van diverse bedankjes en een boekenbon weer naar buiten ging, hing er al een donkere wolk rond de school. Het was half vier ‘s middags. Achter me rinkelde een schoolbel; kinderen kwamen naar buiten. Vanuit de verte klonk als antwoord hierop een geronk, dat langzaam aanzwol. Vijftien tot twintig SUV’s rukten op, bestuurd door gestrest ogende ouders.
De voorste stopte naast de school, gooide de deuren open. “Kom Jochem!”, riep een vader, “Als we nu gaan, zijn we de spits voor.”
“Isabelle, opschieten!”, maande een vrouw haar dochter aan, “We moeten nog naar blokfluitles. Hup!”
De kinderen haastten zich naar de auto’s. Ik herkende een paar gezichten van de voorlichting. Dit mocht niet gebeuren!
“Kinderen, denk aan wat ik jullie geleerd heb!”, riep ik hen toe, “Jullie hebben het me beloofd.”
Ze gehoorzaamden, mijn kleine volgelingen. De kinderen deden stapjes achteruit, weg van de wagens, besloten toen om maar naar huis te lopen, in plaats van zich door hun ouders in benzineslurpende bakbeesten rond te laten pendelen.
De SUV’s bleven achter, geschokt, verslagen. Toen ik een paar dagen later opnieuw langs de school liep, stonden ze er nog altijd, machteloos toeterend naar de hemel.

Marcel de Laat

Marcel de Laat (1985) is een Tilburgse schrijver/jurist en voormalig student Milieurecht aan Tilburg University. Hij schreef deze blog voor De Groene Leonardo’s (www.degroeneleonardos.nl): een groep medewerkers en studenten van Tilburg University met een groen hart die werken aan een duurzame campus. Marcel vult op die website zijn eigen rubriek: De Club van Rome.